Najnowszy raport Obserwatorium Polityki Miejskiej i Regionalnej IRMiR rzuca światło na stan współpracy jednostek samorządu terytorialnego (JST) w Miejskich Obszarach Funkcjonalnych (MOF). Badanie, oparte na panelach fokusowych z przedstawicielami 20 różnych obszarów, miało na celu identyfikację kluczowych czynników i barier integrujących polskie samorządy
Głównym wnioskiem płynącym z analizy jest to, że współpraca międzysamorządowa w Polsce ma w znacznym stopniu charakter transakcyjny i pragmatyczny, nastawiony na pozyskiwanie środków finansowych, a nie na realizację wspólnej, ideowej wizji rozwoju. Kluczową rolę w procesie integracji odgrywa przywództwo, rozumiane zarówno instytucjonalnie (miasto rdzeniowe), jak i personalnie (charyzmatyczny włodarz). Istnieje przy tym wyraźny rozdźwięk między dużymi ośrodkami wojewódzkimi, które wypracowały już dojrzałe modele partnerstwa, a miastami subregionalnymi, które częściej obawiają się dominacji lidera i czują się marginalizowane w podziale funduszy.
W raporcie wskazano także na liczne rekomendacje – między innymi:
- Reforma powiatów – zastąpienie ich MOF-ami
- Obowiązkowa integracja planowania przestrzennego w MOF-ach
- Wprowadzenie zasady „braku wsparcia bez współpracy”
- Rozliczanie MOF-ów z efektów, nie liczby projektów
- Rewizja paradygmatu „dobrowolnej współpracy”
Warto również wspomnieć, że wśród uczestników badania znaleźli się również przedstawiciele Partnerstw CWD – Partnerstwa Miejskiego Obszaru Funkcjonalnego Płocka oraz Partnerstwa Radomsko–Piotrków Trybunalski–Bełchatów.
Zapraszamy do zapoznania się z pełną wersją raportu poniżej.
Źródła:
Czakon P., Pistelok P., Mróz A., Winiarski K., 2026, Główne czynniki i bariery integracji jednostek samorządu terytorialnego w miejskich obszarach funkcjonalnych, Badania Obserwatorium Polityki Miejskiej i Regionalnej, Instytut Rozwoju Miast i Regionów, Warszawa–Kraków.